Нацыянальная сістэма акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь

Акрэдытацыя ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь ажыццяўляецца ў адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь N 33-З ад 11 кастрычніка 2024 г. "Аб акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь".

Мэтамі акрэдытацыі з'яўляюцца:

забеспячэнне даверу вытворцаў, спажыўцоў прадукцыі (прац, паслуг) да дзейнасці акрэдытаваных суб'ектаў і садзейнічанне ў забеспячэнні дакладнасці вынікаў іх дзейнасці;
стварэнне ўмоў для ўзаемнага прызнання вынікаў дзейнасці акрэдытаваных суб'ектаў на міжнародным і міждзяржаўным (рэгіянальным) узроўні;
ухіленне тэхнічных бар'ераў у гандлі.

Прынцыпамі акрэдытацыі з'яўляюцца:

гарманізацыя прававога рэгулявання і падыходаў у галіне акрэдытацыі з міжнароднымі стандартамі;
кампетэнтнасць як наяўнасць ва ўдзельнікаў Нацыянальнай сістэмы акрэдытацыі, якія ўдзельнічаюць у правядзенні акрэдытацыі, разглядзе апеляцый, дзейнасці Савета па акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі (далей – Савет па акрэдытацыі), ведаў і навыкаў, неабходных для эфектыўнага ажыццяўлення сваіх функцый;
добраахвотнасць як свабода выбару заяўнікам на акрэдытацыю дзейнасці, кампетэнтнасць у ажыццяўленні якой ён выказаў жаданне пацвердзіць;
адкрытасць і даступнасць інфармацыі аб парадку правядзення акрэдытацыі і прынятых рашэннях па акрэдытацыі;
забеспячэнне для заяўнікаў на акрэдытацыю і акрэдытаваных суб'ектаў роўных умоў;
аб'ектыўнасць органа па акрэдытацыі, выражаная шляхам незалежнай ацэнкі фактычных абставін пры правядзенні акрэдытацыі, заснаванай на актах заканадаўства і міжнародна-прававых актах, сучасных дасягненнях навукі, тэхнікі і тэхналогій;
бесстароннасць як адсутнасць у органа па акрэдытацыі пераваг ці прадузятасці ў дачыненні да заяўнікаў на акрэдытацыю і акрэдытаваных суб'ектаў, іншай зацікаўленасці пры правядзенні акрэдытацыі і прыняцці рашэнняў па акрэдытацыі;
незалежнасць органа па акрэдытацыі як недапушчальнасць уздзеяння на орган па акрэдытацыі ў якой-небудзь форме дзяржаўных органаў, юрыдычных асоб або іх прадстаўнікоў, фізічных асоб у мэтах аказання ўплыву на орган па акрэдытацыі пры правядзенні ім акрэдытацыі і разглядзе скаргаў;
забеспячэнне канфідэнцыйнасці звестак, атрыманых пры акрэдытацыі;
адплатнасць працэдур акрэдытацыі за вылючэннем выпадкаў, прадугледжаных гэтым Законам і правіламі акрэдытацыі.

Нацыянальная сістэма акрэдытацыі ўключае наступных удзельнікаў::

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь;
дзяржаўныя органы, якія ажыццяўляюць дзяржаўнае рэгуляванне ў сферы акрэдытацыі;
орган па акрэдытацыі;
заяўнікі на акрэдытацыю;
акрэдытаваныя суб'екты;
эксперты па акрэдытацыі;
тэхнічныя эксперты па акрэдытацыі;
тэхнічныя камітэты па акрэдытацыі;
камісія па апеляцыях;
Савет па акрэдытацыі.

Пры ажыццяўленні дзейнасці па акрэдытацыі рэалізуюцца патрабаванні наступных заканадаўчых актаў у іх дзеючай рэдакцыі::

Закон Рэспублікі Беларусь N 33-З ад 11 кастрычніка 2024 г. "Аб акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусьі";
Закон Рэспублікі Беларусь ад 24 кастрычніка 2016 г. № 437-З "Аб ацэнцы адпаведнасці тэхнічным патрабаванням";
Закон Рэспублікі Беларусь ад 05 верасня 1995 г. № 3848-XII «Аб забеспячэнні адзінства вымярэнняў;
Правілы акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджаныя Пастановай Дзяржаўнага Камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь ад 29 жніўня 2025г. № 110;
Правілы вядзення рэестра Нацыянальнай сістэмы акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджаныя пастановай Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь ад 30 чэрвеня 2025 г. № 80;
Пералік крытэрыяў акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь, вызначаны пастановай Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь ад 25 жніўня 2025 г. № 104;
Правілы пацвярджэння адпаведнасці Нацыянальнай сістэмы пацвярджэння адпаведнасці Рэспублікі Беларусь, зацверджаныя пастановай Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь ад 25 ліпеня 2017 г. № 61;
Правілы вядзення рэестра Нацыянальнай сістэмы пацвярджэння адпаведнасці Рэспублікі Беларусь, зацверджаныя пастановай Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 2017 г. № 31;
Дагавор аб Еўразійскім эканамічным саюзе (падпісаны ў г. Астане 29.05.2014);
Рашэнне Савета Еўразійскай эканамічнай камісіі ад 05 снежня 2018 г. №100 «Аб Парадку ўключэння акрэдытаваных органаў па ацэнцы адпаведнасці (у тым ліку органаў па сертыфікацыі, выпрабавальных лабараторый (цэнтраў)) у адзіны рэестр органаў па ацэнцы адпаведнасці Еўразійскага саюза Еўразійскай эканамічнай камісіі №62 ад 22 мая 2023 г.);
Абавязковыя для захавання тэхнічныя нарматыўныя прававыя акты;
Міжнародна-прававыя акты, якія рэгулююць дзейнасць, кампетэнтнасць у ажыццяўленні якой пацвярджаецца пры дапамозе акрэдытацыі.

У Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь акрэдытацыю ажыццяўляе орган па акрэдытацыі - рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства "Беларускі дзяржаўны цэнтр акрэдытацыі", падпарадкаванае Дзяржаўнаму камітэту па стандартызацыі.

Арган па акрэдытацыі ажыццяўляе наступныя функцыі (Артыкул 11 Закона № 33-З ад 11 кастрычніка 2024 г.):

праводзіць акрэдытацыю;
распрацоўвае рэкамендацыі для заяўнікаў на акрэдытацыю і акрэдытаваных суб'ектаў у мэтах акрэдытацыі і падтрымання іх кампетэнтнасці ў пэўнай галіне акрэдытацыі;
прымае рашэнні па акрэдытацыі ў адносінах да заяўнікаў на акрэдытацыю і акрэдытаваных суб'ектаў на пасяджэннях тэхнічнай камісіі па акрэдытацыі;
прымае рашэнні па скаргах на дзеянні (бяздзеянне) службовых асоб органа па акрэдытацыі;
стварае і каардынуе дзейнасць тэхнічных камітэтаў па акрэдытацыі, забяспечвае функцыянаванне тэхнічнай камісіі па акрэдытацыі, камісіі па апеляцыях;
праводзіць атэстацыю экспертаў па акрэдытацыі ў парадку, устаноўленым Дзяржаўным камітэтам па стандартызацыі;
праводзіць ацэнку прымянення знака НСА у дакументах, якія выдаюцца акрэдытаванымі суб'ектамі, а таксама ў дакументах, звязаных з ажыццяўленнем акрэдытаванымі суб'ектамі дзейнасці ў пэўнай галіне акрэдытацыі;
ажыццяўляе фарміраванне, вядзенне і тэхнічнае суправаджэнне Адзінай інфармацыйнай сістэмы ў сферы акрэдытацыі (далей - ЕІС), у тым ліку рэестра НСА, з'яўляецца іх уладальнікам
ажыццяўляе фарміраванне і вядзенне нацыянальнай часткі Адзінага рэестра органаў па ацэнцы адпаведнасці Еўразійскага эканамічнага саюза (далей - Адзіны рэестр ЕАЭС);
ажыццяўляе ў адпаведнасці з прадастаўленымі яму паўнамоцтвамі супрацоўніцтва з органамі па акрэдытацыі замежных дзяржаў і міжнароднымі (рэгіянальнымі) арганізацыямі па акрэдытацыі, а таксама з органамі, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы акрэдытацыі, створанымі ў адпаведнасці з міжнародна-прававымі актамі;
стварае ўмовы для прызнання за мяжой вынікаў акрэдытацыі ў Нацыянальнай сістэме акрэдытацыі;
у адпаведнасці з патрабаваннямі міжнародных дагавораў Рэспублікі Беларусь, пагадненняў, заключаных з міжнароднымі (рэгіянальнымі) арганізацыямі па акрэдытацыі, праходзіць ацэнку з боку органаў па акрэдытацыі замежных дзяржаў, міжнародных (рэгіянальных) арганізацый па акрэдытацыі, членам якіх ён з'яўляецца;
ажыццяўляе іншыя функцыі ў адпаведнасці з гэтым Законам і іншымі актамі заканадаўства ў сферы акрэдытацыі, міжнародна-прававымі актамі і пагадненнямі, заключанымі з міжнароднымі (рэгіянальнымі) арганізацыямі па акрэдытацыі і органамі па акрэдытацыі замежных дзяржаў.

Згодна з Артыкулам 12 Закона РБ № 33-З заяўнікам на акрэдытацыю можа быць юрыдычная асоба, якая мае намер атрымаць акрэдытацыю для ажыццяўлення дзейнасці ў якасці:

органа па сертыфікацыі;
выпрабавальнай лабараторыі (цэнтра), якая праводзіць выпрабаванні, якія з'яўляюцца працэдурай у рамках вызначанай формы адзнакі адпаведнасці тэхнічным патрабаванням альбо самастойнай формай адзнакі адпаведнасці патрабаванням тэхнічных рэгламентаў Мытнага саюза, Еўразійскага эканамічнага саюза, альбо што выконвае вымярэнні ў мэтах вызначэння аднаго або некалькіх колькасных значэнняў вызначаных велічынь;
арганізацыі, якая ажыццяўляе паверку сродкаў вымярэнняў, у тым ліку дзяржаўную паверку сродкаў вымярэнняў (паверачная лабараторыя);
арганізацыі, якая ажыццяўляе каліброўку сродкаў вымярэнняў (калібровачная лабараторыя);
арганізацыі, якая выконвае работы па ацэнцы параметраў інспекцыі ў мэтах прадастаўлення інфармацыі аб адпаведнасці пэўных аб'ектаў патрабаванням тэхнічных рэгламентаў Мытнага саюза, Еўразійскага эканамічнага саюза, стандартам, схемам інспекцыі (інспекцыйны орган);
арганізацыі, якая выконвае работы па вытворчасці (вырабе, стварэнню) стандартных матэрыялаў (вытворца стандартных матэрыялаў);
арганізацыі, якая ажыццяўляе распрацоўку і выкананне праграм міжлабараторных параўнальных выпрабаванняў (міжлабараторных злічэнняў) і нясе за іх адказнасць у мэтах праверкі кваліфікацыі выпрабавальных лабараторый (цэнтраў), паверачных, калібровачных лабараторый, інспекцыйных органаў, вытворцаў стандартных матэрыялаўі іншых акрэдытаваных суб'ектаў (правайдэр праверкі кваліфікацыі) па іх заяўках на падставе дагавораў.

Акрэдытацыі падлягаюць юрыдычныя асобы, указаныя ў пункце 1 указанага Артыкула у выпадку, калі заканадаўчымі актамі, пастановамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь або міжнародна-прававымі актамі прадугледжана, што атрыманне акрэдытацыі з'яўляецца абавязковай умовай для ажыццяўлення імі пэўных відаў дзейнасці.

Адносна структурнага падраздзялення юрыдычнай асобы заяўнікам на акрэдытацыю выступае адпаведная юрыдычная асоба.

Правы і абавязкі заяўнікаў на акрэдытацыю вызначаны ў Артыкуле 13 Закона Рэспублікі Беларусь № 33-3 ад 11.10.2024.
Правы і абавязкі акрэдытаваных суб'ектаў вызначаны ў Артыкуле 14 Закона Рэспублікі Беларусь № 33-3 ад 11.10.2024.